Leven op de Moors

Een verblijf op een afgelegen boerderij in Dartmoor
1 3

Een warmgekleurde late middagzon schijnt over de uitgestrekte vlakte als ik het Dartmoor National Park binnenrijd. Het voorjaar is net begonnen en de gaspeldoorn bloeit uitbundig met duizenden kleine gele bloemen. Her en der lopen schapen en Dartmoor Hill pony’s vrij over de moors, het ruige hooggelegen terrein waar wind en weer vrij spel hebben.

Dartmoor, in het zuidwesten van Engeland, bestaat uit uitgestrekte heidevelden en granieten heuveltoppen, die tors worden genoemd en zijn gevormd door miljoenen jaren erosie. Overal zijn sporen van vroegere bewoning te vinden die teruggaan tot de prehistorie zoals steencirkels en grafheuvels. Het is niet moeilijk je voor te stellen hoe dit landschap een bakermat werd voor oude volksverhalen en legendes. In de diep uitgesleten dalen stromen beken en rivieren; de rivier de Dart, waar Dartmoor zijn naam aan te danken heeft, ontspringt hier op de moors en vindt zijn weg naar zee.

'De stilte voelt als een luxe'

De weg over de moors

Via kronkelige weggetjes rijd ik langzaam over de moors. Af en toe stop ik om het landschap vast te leggen of de wind door mijn haren te voelen waaien. Een pony kijkt even op, om vervolgens onverstoord verder te grazen. Ik ben onderweg naar een afgelegen boerderij in het hart van het National Park, een plek die je na lang zoeken toch bijna toevallig tegenkomt, authentiek en buiten de gebaande paden.

Sherberton Farm

Het bord naar Sherberton Farm wijst me in de goede richting. Het laatste stuk gaat steil omhoog. De boerderij ligt hoog op een heuvel, met uitzicht over de weilanden en de ruige moors eromheen. Alison begroet me, samen met een paar enthousiaste schapenhonden.
“Ik zou net met mijn dochter naar het ballet vertrekken maar zag je omhoog komen rijden, ik kon je nog net begroeten”. Het is een behoorlijk contrast, het ballet en de ruige afgelegen plek waar de boerderij ligt.

Ik installeer me in de tot cottage omgebouwde schuur op het erf van de boerderij die Alison en haar man Anton verhuren. Een knalrode Aga-cooker verwarmt het huisje, de avonden zijn koud hier op de moors.

De volgende ochtend word ik wakker van zonlicht dat door de rode gordijnen naar binnen schijnt. Koele voorjaarslucht stroomt door het open raam naar binnen. Buiten fluiten vogels en verder is er alleen het geluid van de rivier die een stukje onder het raam langs stroomt, af en toe blaft er een hond. De stilte voelt als een luxe.

1 3

Een leven op de heuvel

Ik zet koffie, bak eieren op de Aga en stop alles, samen met mijn camera, in mijn rugzak. Buiten word ik begroet door de honden en loop ik Anton tegen het lijf, een taaie zestiger, zichtbaar gevormd door een leven op de moors. “Sherberton Farm is een van de oudste pachtboerderijen op Dartmoor,” vertelt hij. “Ik ben de vijfde generatie hier, mijn zoon de zesde. We houden vleeskoeien en schapen, extensief. De dieren lopen grotendeels vrij op de heide die bij de boerderij hoort. En we hebben Dartmoor pony’s, onze kudde is een van de oudste raszuivere kuddes ter wereld.”

Hij wijst richting de vallei. “Daar, bij het hek rechts, kom je ze vanzelf tegen.”

'Ik zwerf over de moors, waar leeuweriken zingen en de wind vrij spel heeft'

Swincombe Valley

Ik volg het pad naar beneden. Na een kwartier lopen langs stenen muren en drassig heideland opent het landschap zich. De rivier de Swincombe slingert door de vallei, omringd door bloeiende gaspeldoorn. In de verte zie ik de kudde pony’s en een groep Galloway koeien in de zonovergoten vallei. Aan de overkant van de rivier staat een verlaten huis van grijze natuursteen. De muren zijn grotendeels ingestort, op een plek waar ooit geleefd werd schuilen nu alleen nog dieren. Het lijkt alsof sommige plekken op Dartmoor hun verhalen vasthouden.

Ik loop het dal in, fotografeer de pony’s, en zie hoe Anton twee grote balen hooi brengt om de dieren bij te voeren, in het vroege voorjaar is er nog niet genoeg vers gras. Daarna steek ik de brug over en loop naar het verlaten huis. Binnen is de oude haard, ooit het levende centrum van het huis, nog zichtbaar; de rest is overgenomen door weer, natuur en tijd. De rest van de dag zwerf ik over de moors, waar leeuweriken zingen en de wind vrij spel heeft.

1 5

'Het lijkt alsof sommige plekken op Dartmoor hun verhalen vasthouden.'

In de Farmhouse keuken

De volgende ochtend is het weer omgeslagen. Regen en mist hangen laag over de vallei en de wind is stevig. Ik schuif aan in de boerderijkeuken van Alison waar een oude Aga cooker het warme middelpunt is. Tegen de muur staat een tafel en om de Aga heen staan oude keukenstoelen. Alison zet een mok thee voor me neer, met een flinke scheut melk. “Ik groeide op in Londen,” vertelt ze, “en kwam hier toen ik 23 was om te leren paardrijden. Anton’s moeder had veel paarden en pony’s en organiseerde ritten. Zo hebben Anton en ik elkaar ontmoet.”

Anton komt binnen, samen met twee mannen die op de boerderij werken. Het is tijd voor thee. Ze roosteren sneden wit brood op de Aga en smeren er dik boter op. “Would you like some toast?” vraagt Anton. Ik kijk naar zijn inmiddels zwart geroosterde sneetjes en bedank vriendelijk. Het gesprek gaat verder, over de boerderij en de prijs van rund- en schaapsvlees en wol. Over woekerende gaspeldoorn, natuur en de zagerij die Anton naast de boederij runt. En over Dartmoor pony’s.

“Onze kudde loopt hier al generaties lang op de moors,” vertelt Anton, “maar we zorgen er natuurlijk voor dat inteelt wordt voorkomen.” Hij knikt richting de vallei. “Er is trouwens een verschil tussen de raszuivere Dartmoor pony’s en de pony’s die je overal op de gemeenschappelijke moors ziet. Geregistreerde Dartmoor-pony’s, zoals onze kudde, zijn een oud en zeldzaam inheems ras. De zogeheten Dartmoor Hill pony’s zijn vaak gekruist met andere rassen en worden vooral ingezet als natuurbegrazers. Vroeger werden ze bijvoorbeeld gekruist met Shetlanders, zodat ze kleiner waren en geschikt om te werken in de tinmijnen die hier overal in de buurt waren.”

1 3

'In de vallei wordt het landschap gevormd door wind, natuur en door generaties boeren die blijven.'

De thee is op, iedereen gaat weer aan het werk, ik pak mijn spullen om verder te reizen. Na nog een dag zwerven overde moors laat ik Dartmoor achter me.

Er valt hier zoveel te zien dat ik in gedachten mijn volgende reis al plan, misschien in de herfst, wanneer het landschap opnieuw van kleur verandert.