De schaapshonden van de fells

Schapendrijven op een boerderij in het westen van het Lake District

1 3

In de heuvels van Noord-Engeland worden schapen nog altijd bijeen gedreven zoals dat al generaties lang gebeurt. Op de uitgestrekte, onomheinde fells, de ruige heuvels van het Engelse Lake District, werken herders en hun honden zij aan zij om schapen bijeen te
drijven die verspreid in het ruige terrein grazen. Nieuwsgierig naar deze bijzondere samenwerking reis ik af naar het noorden van Engeland.

Over kleine smalle landweggentjes kronkel ik dwars door het Engelse Lake District. Ik ben op weg naar Sam Roper. Hij is herder in Ennerdale, een dal in het uiterste westen van het Lake District. Een onverhard pad brengt me naar de boerderij waar Sam boert. “Welkom in het meest ongerepte deel van het Lake District!” verwelkomt hij mij. Hij staat bij de pick-up waar zijn honden in zitten. “Ik heb een mooi team honden voor je meegenomen, dan kun je ze zo even in actie zien met de schapen.”

“De boerderij, Mireside Farm, huur ik van de National Trust, een organisatie die actief is op het
gebied van erfgoed en natuurbehoud. Er is 560 hectare en een grote kudde Herdwick schapen, een oud ras uit de Lake District, die bij de boerderij horen. Zo’n grote kudde Herdwicks in onafgebakend ruig terrein kun je niet houden als je niet met honden werkt.”

'De honden zijn onmisbaar, we vormen samen een heel hecht team wat compleet op elkaar ingespeeld is.'

Schapendrijven

Naast het werk op zijn eigen boerderij, werkt Sam als freelance schaapsherder. “Ik verhuur mijzelf en mijn honden aan boerderijen. De schapen hier in het Lake District leven in grote kuddes op uitgestrekte, natuurlijke en ruige terreinen van vele honderden hectares, de fells, zonder afrasteringen. Een paar keer per jaar worden ze opgehaald uit de heuvels, als ze moeten lammeren of geschoren moeten worden bijvoorbeeld. Dat zijn momenten dat ik de heuvels in gestuurd wordt met mijn honden, vaak samen met andere herders. De honden zijn onmisbaar, we vormen samen een heel hecht team wat compleet op elkaar ingespeeld is.”

Britt

"Wanneer ben je begonnen met honden?" vraag ik Sam.

Mijn vader heeft een boerderij met koeien en schapen. Er was altijd een hond om schapen en vee bij elkaar te drijven. Op een gegeven moment kwam Britt, een Border Collie, op de boerderij.

Ik was als kind al gek op honden en Britt en ik hadden echt een klik, ze ging overal met me naar toe. Toen mijn vader Britt op een dag vroeg wat schapen bij elkaar te drijven ging Britt bij mij zitten. “Ok,” zei mijn vader lachend, “jij hebt mijn hond afgepakt, dus nu drijven jij en je hond die schapen ook maar bij elkaar.”

'Daarna kocht hij een videoband voor me over hoe je een schapenhond kon trainen, die keek ik en ging daarna gelijk oefenen. Dat ging met vallen en opstaan, maar uiteindelijk werden we steeds beter.'

'Toen ik op mijn 15e van school ging, kwam ik bij een toelatingsgesprek voor een agrarische opleiding met een boer in contact die schapen op de fells, de ruige heuvels, had lopen. Ik vertelde dat ik een hond had en hij vroeg me of ik het leuk vond de volgende dag te komen helpen schapen uit de heuvels te halen. Dat leek me fantastisch, dus de volgende dag haalde hij Britt en mij op.'

'Een van de herders die daar was onder de indruk nadat ik Britt wat schapen op had laten halen en nam mij onder zijn hoede. Vanaf die dag ging ik regelmatig met hem mee de fells op tot de oude herder na een jaar zei: “Ik ga niet meer heen en weer door de heuvels om schapen te drijven, jij kunt het nu, dus doe jij het maar.” Ik was 15 toen ik met mijn werk als freelance herder begon. Ik heb mezelf veel aangeleerd.'

1 3

Collies en Fell dogs

Ondertussen haalt Sam de vijf honden die hij heeft meegenomen uit de pickup. Er zijn drie zwart witte honden die lijken op de Border Collies die wij kennen en twee rankere atletische honden die bruin-sable gekleurd zijn met wat witte aftekeningen. Met een fluitje stuurt Sam de honden behendig om de kudde Herwick schapen. Ze hebben weinig nodig om precies te begrijpen wat Sam bedoelt.

'Grofweg werk ik met twee types honden de we hier Fell dogs en Collies noemen. De Fell dogs zijn sterke snelle honden met een enorm uithoudingsvermogen. Ze drijven de kudde op door echt langs de randen te rennen en ze stoppen schapen op plekken waar ze kunnen ontsnappen.

Fell dogs zijn gedreven en superslimme honden die zelf beslissingen kunnen nemen. De (Border) Collies zijn honden die je dichter in de buurt houdt en die je heel goed kunt sturen, ze doen precies wat je zegt en je kunt ze naar links of rechts sturen, ze laten liggen of voor- of achteruit laten gaan.'

'Je hebt een team nodig en iedere hond heeft daarin zijn eigen taak. Elke hond is een individu, met zijn eigen kwaliteiten en talenten.'

De (Border) Collies, worden ook op trailwedstrijden gebruikt, dat zijn wedstrijden die gehouden worden voor schapendrijvende honden waar ze schapen drijven in een ring in wedstrijdverband. Sommige fokkers fokken daar echt op. Ik werk en fok vooral op gebruik hier in de fells, daar moeten ze goed in zijn en het uithoudingsvermogen voor hebben. Ik doe wel eens een trailwedstrijd, dat is de kers op de taart, maar het dagelijks gebruik is het belangrijkst, daar verdien ik mijn boterham mee, daar moeten ze het beste in zijn.

En binnen die types honden heb ik ook weer verschillende honden nodig, honden die heel hard kunnen rennen en honden die goed kunnen blaffen waardoor een kudde echt vooruitkomt, honden die schapen of lammeren terug bij de kudde drijven en honden die goed
zijn in de schaapskooi, allemaal verschillende kwaliteiten die allemaal onmisbaar zijn. Ik heb een team van honden, maar elke hond is een individu en elke hond heeft zijn eigen kracht en talent en dat maakt je team van honden.

1 5

'Mijn hond Roo viel ooit 40 meter naar beneden een rivier in. Ik dacht dat hij dood zou zijn, maar tegen alle verwachtingen in heeft hij het overleefd.'

Lange dagen op de fells

'Ja, dagen kunnen lang zijn. We zijn vaak zo’n 6 tot 7 uur bezig. En voor de honden is dat niet
een rustig wandelingetje maken, ze rennen, tijden achterelkaar op moeilijk, ruw terrein vol stenen en rotsen en soms, in de zomer, is het heel warm. Het lijkt voor buitenstaanders vaak ruig, onnauwkeurig werk, maar het is heel exact en soms ook gevaarlijk werk. Honden moeten op plaatsen gaan staan om de schapen te keren zodat ze niet ontsnappen. Soms zijn dat hoge en gevaarlijke plekken.

Zo is mijn leidershond Roo ooit eens naar beneden geduwd door een schaap die er persé langs wilde. Hij viel zeker 40 meter naar beneden in een rivier, ik dacht dat hij dood was, maar hij leefde nog en uiteindelijk heeft hij het met veel geduld en liefde tegen alle verwachtingen in gered. Inmiddels gaat hij altijd weer mee de heuvels is, bij elke klus.

Ik heb 14 honden die ik per dag kan afwisselen. Zo kan ik het beste team voor die bepaalde klus meenemen en kunnen honden tussendoor ook eens een dagje rust hebben.'

Ondertussen rennen de honden nog steeds vol energie rond de kudde schapen. “Zeg maar waar je ze wilt hebben, het mooiste plaatje maak je denk ik met het meer, het Ennerdale Water, op de achtergrond.” En daar gaan ze weer, precies naar daar waar ik ze graag wil fotograferen. “Nog iets naar rechts, kan dat?” vraag ik. “Ja hoor, geen probleem!”

1 3

'Deze honden houden van het werk en de actie, net als ik'

'Het zijn echte werkhonden, daar zijn ze op gefokt. Ze zouden doodongelukkig zijn als ze de
hele dag thuis in een mand zouden moeten liggen, ze houden van het werk, net als ik. Maar als we na een dag werken thuiskomen dan kunnen ze allemaal ook lekker rusten en Roo, de hond die de hoge val overleefde, slaapt ’s nachts bij ons op bed. Ik ben gewoon gek op mijn honden.'

1 3

Artikel toegevoegd aan winkelwagen